Aktualności
Teoria - bezpieczniki
bezpieczniki

DEFINICJE PARAMETRÓW


Napięcie znamionowe
To największe trwałe napięcie, oraz jego charakter (zmienne lub stałe), przy którym można stosować dany bezpiecznik.

Prąd znamionowy
To wartość prądu roboczego, do której przy­stosowany jest dany bezpiecznik. Jest on nieco mniejszy od prądu, jaki może trwale płynąć bez zadziałania bezpiecznika. Różnice między tymi wartościami są zróżnicowane, zależnie od standardu (Np. CSA, IEC, Miti, UL)

Charakterystyka wyłączania
Opisuje zależność między szyb­kością wyłączania a wartością prądu. Są tu dwie podstawowe grupy: bezpieczniki szybkie i zwłoczne. Wersję szybką stosuje się w szczególnych przypadkach, gdy prąd trzeba przerwać jak najszybciej. Są one czasem niezbędne ze względów bezpieczeństwa. Bezpieczniki zwłoczne potrzebne sa w przypadkach, gdy odbiornik pobiera wysoki prąd w chwili rozruchu, np. silnik przy włączaniu. Zwię­kszony prąd przy załaczaniu pobierają też transformatory, zwłaszcza toroidalne. Charakterystyki bezpieczników są znormalizowane. W stan­dardzie IEC wyróżnia się typ FF (bardzo szybki), F (szybki), M (dość szybki), T (opóżniony), i TT (zwłoczny). W standardzie UL są np. T-D (opózniony) i D (zwłoczny). Wśród bezpieczni­ków automatycznych wyróżnia się B (szybki), C (opóĽniony) i D (zwłoczny).


Na wykresie przedstawiona jest zależność czasu zadziałania bezpiecznika w funkcji przepływającego prądu, wyrażonego w krotności nominalnego prądu bezpiecznika, dla rożnych typów bezpieczników.

Zdolność łączeniowa
To najwyższy prąd, jaki dany bezpiecznik może przerwać przy danym napięciu, bez ryzyka wystąpienia przebicia lub stopienia obudowy. Specyfikacja zdolności łączeniowej może obejmować np. wartość prądu przerwania, war­tość napięcia roboczego i jego rodzaj (zmienne lub stałe). Zdol­ność łączeniowa musi być dobrana biorąc pod uwagę warunki ekstremalne. Np. przy zwarciach należy się liczyć z całym prą­dem jaki może dać zródło.

WYKONANIE
Bezpieczniki automatyczne
Produkuje się je o wielu charaktery­stykach zadziałania. Niektóre bezpieczniki są w ten sposób skonstruowane, że mają szybkie zadziałanie elektromagnetyczne dla prądów, które w znacznym stopniu przekraczają prąd nominalny bezpiecznika. Typy bez tego szybkiego zadziałania są zazwyczaj zwłoczne i dlatego nadają się do stosowania tam, gdzie mamy do czynienia z wysokimi prądami przy załączaniu.

Dlaczego w wyniku uderzenia pioruna spalają się bezpieczniki i odbiorniki prądu, nawet w znacznej odległołci od miejsca uderzenia?

Przepięciowe uszkodzenia domowej sieci elektrycznej zdarzają się wtedy, gdy następuje wyładowanie atmosferyczne między chmurą a energetyczną napowietrzną siecią przesyłową.

Zdarza się to głównie wtedy, gdy''piorun uderzy''w niskonapięciową dystrybucyjną sieć lokalną, ponieważ od strony instalacji w budynku jedynym zabezpieczeniem takiej sieci jest włacznie bezpiecznik. W przypadku uderzenia w sieć wysokiego napięcia zazwyczaj rozłączają się jedynie bezpieczniki w stacji transformatorowej, więc przeważnie nie dochodzi do uszkodzenia pojedynczych odbiorników, następuje jedynie krótsza lub dłuższa przerwa w dopływie prądu.

Jeżli chodzi o uszkodzenie odbiorników, to jest to możliwe wtedy, gdy bezpieczniki są zle dobrane lub niesprawne albo starego typu, tzn. jedynie topikowe. Taki bezpiecznik może nie przerwać obwodu wystarczająco szybko. Możliwe jest też całkowite spalenie skrzynki bezpieczników. Jeżeli chodzi o odległołć, to nie ma ona większego znaczenia. Ważniejsze jest to, czy między naszym domem a miejscem uderzenia s± inni odbiorcy (lub stacja transformatorowa). Załóżmy, że sieć wygląda np. tak:

Wtedy może się zdarzyć, że w pierwszych domach, w których są dobre bezpieczniki (D) tylko one się rozłączą, w domu, w którym bezpiecznik jest zły (Z) uszkodzeniu ulegną urządzenia elektryczne i/lub wybuchnie pożar, a w domu znajdującym się dalej (O) nawet bezpieczniki nie zostaną wyłączone. Ostatni dom może być bezpieczny, jeżeli piorun w domu ze złymi bezpiecznikami''znajdzie sobie drogę do ziemi''.

W miastach i w innych miejscach, w których sieci dystrybucyjne biegną pod ziemią, głównym niebezpieczeństwem jest wyładowanie przez antenę zewnętrzną. Jeżeli burza jest naprawdę blisko, bezpieczniej jest odłączyć antenę zewnętrzną od odbiornika. Dobrze jest zrobić to również na czas nieobecności w domu, kiedy może zdarzyć się burza.